Ngày 1/5 là ngày quốc tế lao động, đây là ngày lễ kỷ niệm và cũng là ngày hành động của phong trào công nhân quốc tế và của người lao động.
Tại thành phố công nghiệp lớn Chicago vào năm 1886, Đại hội Liên đoàn Lao động Mỹ thông qua nghị quyết, trong đó nêu rõ: “Từ ngày 1/5/1886, người lao động sẽ làm việc 8 giờ.” Sở dĩ chọn ngày 1/5, vì đây là thời điểm bắt đầu một năm kế toán tại các xí nghiệp, nhà máy ở Mỹ. Lúc này sẽ hình thành hợp đồng mới giữa công nhân và chủ.
Nửa cuối thế kỉ XIX, chủ nghĩa tư bản bước sang giai đoạn độc quyền, đẩy mạnh quá trình sản xuất công nghiệp, tăng cường cường độ lao động, chủ yếu ở các nước Mỹ, Đức, Anh, Pháp…Chính bởi sự bóc lột giai cấp công nhân ngày càng tăng cao nên mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản với công nhân lao động ngày càng trở nên gay gắt. Điều này dẫn đến nhiều cuộc đấu tranh nổ ra ở các quốc gia lớn, nổi bật nhất là ở Mỹ. Trong các cuộc đấu tranh này, vấn đề thời gian làm việc có ý nghĩa hết sức quan trọng.
Từ ngày 1/5 đến ngày 4/5/1886, giới công nhân ở khắp các nhà máy lớn nhỏ trên toàn nước Mỹ tổ chức đình công, nhằm gây áp lực yêu cầu giảm giờ làm việc. Cuộc biểu tình đầu tiên diễn ra tại Chicago với lượng người tham gia lên đến hơn 40 nghìn người. Theo đó, số người này nghỉ kiên quyết không đến nhà may. Sự việc này đã lôi kéo một số lượng lớn những công nhân ở các thành phố, quận huyện khác tham gia, 250 nghìn người xuống đường biểu tình, mít tinh hô vang khẩu hiệu: “Không người thợ nào làm quá 8 giờ một ngày! Phải thực hiện 8 giờ làm việc, 8 giờ nghỉ ngơi, 8 giờ vui chơi!”. Cũng trong thời điểm đó, tại nước Mỹ đã nổ ra 5000 cuộc bãi công với hơn 340.000 công nhân tham gia. Ở Washington D.C, New York, Baltimore, Boston, có đến hơn 125.000 công nhân thực hiện mít tinh biểu tình đòi giảm giờ làm.
Trước sự phát triển mạnh mẽ của phong trào cùng với ý chí mãnh liệt của công nhân, giới chủ liền tìm cách để kìm hãm phong trào này. Theo đó, họ câu kết với cảnh sát, xả súng liên tục vào đoàn người biểu tình, khiến vô số người chết và bị thương. Rất nhiều người đứng đầu bị bắt. Tuy nhiên, với ý chí quyết tâm của mình, cuối cùng giới chủ cũng phải thuận theo nguyện vọng của công nhân.
Sau 3 năm từ thảm kịch tại Chicago ấy, vào ngày 20/6/1889 Quốc tế cộng sản II họp tại Paris. Dưới sự lãnh đạo của Frederic Engels, Quốc tế cộng sản tại Đại hội lần thứ nhất đã quyết định lấy ngày 1/5 làm ngày Quốc tế lao động để biểu dương lực lượng công nhân trên toàn thế giới. Thực hiện Nghị quyết của Quốc tế thứ II, ngày 1/5/1890, lần đầu tiên Ngày quốc tế Lao động được tổ chức kỷ niệm.
Ngày quốc tế lao động 1/5 mang ý nghĩa biểu dương lực lượng công nhân, thể hiện quyết tâm của họ. Đồng thời ngày lễ này cũng thể hiện được tinh thần đoàn kết cao của công nhân các nước trên toàn thế giới. Ngày 1/5 cũng biểu dương cho lực lượng lao động, cho hòa bình, tiến bộ xã hội.
Ở Việt Nam, ngày quốc tế lao động có ý nghĩa vô cùng to lớn. Sau khi Đảng cộng sản Đông Dương ra đời, giai cấp công nhân Việt Nam đã lấy ngày 1/5 để biểu dương giai cấp, làm ngày đỉnh cao cho phong trào công nhân đòi quyền tự chủ, tự do, giành độc lập và giành được những quyền lợi về kinh tế - xã hội.
Trước khi cách mạng tháng 8 thành công, giai cấp công nhân kỷ niệm ngày quốc tế lao động bằng hình thức rải truyền đơn trong bí mật. Từ năm 1936, sau thắng lợi của Mặt trận dân chủ Đông Dương và mặt trận bình dân Pháp, lễ kỷ niệm ngày 1/5 đầu tiên được tổ chức công khai tại thủ đô Hà Nội với sự có mặt của đông đảo tầng lớp nhân dân, công nhân. Ngay sau khi giành được độc lập, ngày 18/2/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 22c/NV/CC quy định, Quốc tế Lao Động là ngày lễ chính thức của nước ta.
Ngày nay, ngày quốc tế lao động 1/5 là ngày hội lớn không chỉ của công nhân Việt Nam mà còn của giai cấp công nhân trên toàn thế giới. Ngày lễ này biểu thị cho tình đoàn kết, hữu nghị giữa công nhân với nhân dân, giữa Việt Nam với những quốc gia khác, cùng mục tiêu đó là đấu tranh cho hòa bình, tự do và tiến bộ xã hội.Theo Tam Tạng giáo điển Pali của Phật giáo Nam tông (Nam truyền Thượng tọa bộ), ngày trăng tròn tháng Tư âm lịch là ngày lịch sử, kỷ niệm một lúc 3 thời kỳ: Bồ Tát Ðản sanh, Thành đạo và Phật nhập Niết bàn, Phật giáo thế giới gọi ngày ấy là lễ "Tam Hợp", ngày lễ Vesakha.
Ngược dòng lịch sử cách đây hơn 25 thế kỷ, đức Từ Tôn, cứu thế đã xuất hiện giữa Trung Ấn Ðộ để sau này trở thành một bậc Ðại Vĩ Nhân mở đầu cho một kỷ nguyên an lạc và giải thoát. Ngài ra đời nhằm ngày thứ sáu, rằm tháng Tư âm lịch. Lời nói đầu tiên của con người hi hữu phi phàm này ngay sau khi xuất hiện giữa trần gian ở vườn Lâm-tỳ-ni tại thành Ca-tì-la-vệ như sau:
"Ta là bậc cao nhất trên đời
Ta là người quý nhất trên đời
Ta là bậc chí tôn trên đời
Sự sinh ra của ta kiếp này là kiếp cuối cùng
Nay ta chẳng còn tái sinh nữa."
Ngài lớn lên trở thành người tài ba lỗi lạc, tướng mạo cực kỳ khôi ngô, sống trong cung vàng điện ngọc, vợ đẹp, hầu xinh, giường ngà, chiếu ngọc, nhưng với chí nguyện "độ đời", lúc nào Ngài cũng băn khoăn, suy tư, khắc khoải, lo âu tìm kiếm một con đường giải thoát để cứu khổ cho chúng sanh đang u mê trong đêm tối của cuộc đời.
Vượt kinh thành, xuất gia tìm đạo và trải qua sáu năm khổ hạnh, màn trời chiếu đất cơ cực trăm bề, rốt cuộc Ngài tự phát hiện ra con đường Trung đạo, có năng lực đưa đến thoát ly sinh tử, và cuối cùng Ngài đã đắc đạo quả trong ngày thứ ba, rằm tháng Tư. Lời nói đầu tiên của đức Thế Tôn sau khi đắc thành quả Phật là:
"Trong vô số lượng kiếp, Như Lai còn lặn lội tìm kiếm người thợ cất nhà thì sự sanh đã khiến Như Lai đau khổ không ngừng. Này người thợ nhà kia, ngươi đã bị Như Lai khám phá ra rồi, đừng hòng cất nhà cho Như Lai được nữa, sườn nhà, nóc nhà đã bị Như Lai phá vỡ và triệt hạ, tâm Như Lai hoàn toàn vô hành, vô nhiễm."
Sau khi chứng quả Chánh Biến Tri, thay vì an hưởng quả vị siêu thoát một mình, nhưng với lòng từ bi vô lượng thúc đẩy Ngài không nỡ để cho chúng sanh chìm ngập khổ sầu mãi trong biển lệ trầm luân, nên Ngài nỗ lực suốt 45 năm trường đem đạo vàng truyền bá khắp nơi, nhằm một mục đích duy nhất là đem lại hạnh phúc và giải thoát cho chư thiên và nhân loại.
Cuộc đời hoằng hóa lợi sinh của đức Phật trong suốt 45 năm, mỗi ngày được chia ra làm 5 công việc như sau:
Do đó đời Ngài hoàn toàn hy sinh để thực hiện hạnh độ đời cho đến hơi tàn sức kiệt, Ngài thở về Câu-thi-la và Ngài tịch diệt. Thân Ngài nằm giữa hai cây Long Thọ,và hôm ấy nhằm ngày thứ tư, rằm tháng Tư. Lời nói sau cùng của đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật là:
"Nầy chư Tỳ kheo, từ lâu nay các con nương nhờ nơi Như Lai, nay Như Lai sắp từ giả các con, kiếp sống thật là ngắn ngủi, vạn vật có sự tan rã là lẽ thường. Các con không nên có sự buồn khổ, các con hãy cố gắng chuyên cần hành đạo và đừng nên dễ duôi. Sau khi Như Lai nhập Niết bàn, Kinh-Luật là thầy của các con vậy."
Như vậy ngày rằm tháng Tư không những là kỷ niệm ngày Bồ Tát Ðản sanh, mà còn là ngày Thành đạo và Phật nhập Niết bàn.
Ngày nay, cứ mỗi khi đến ngày rằm tháng Tư, ngày đại lễ Tam Hợp, Phật tử Việt Nam cũng như Phật tử trên thế giới đều hướng tâm về đức Phật. Ðời Ngài đã thuộc về quá khứ nhưng uy danh Ngài vẫn sống mãi với trào lưu lịch sử. Do đó, để tưởng nhớ đến ngày kỷ niệm lịch sử của Ngài, các chùa trong hệ Phật giáo Nam tông có tổ chức thọ hạnh Ðầu đà thức trọn đêm không nằm không dựa để tham thiền, tụng kinh, chiêm bái Xá lợi đức Phật Tổ, hái hoa Phật pháp, gieo duyên học Phật, luận đạo, kinh hành v.v... hầu cúng dường đức Phật một đêm không ngủ để gieo duyên lành giải thoát và giác ngộ.
Cầu chúc quý vị hưởng mùa Phật Ðản vui vẻ hạnh phúc trong ánh hào quang từ bi, trí huệ của đức Phật Tổ Như Lai.